Kakao

Kakao

Kakao
Kakao (Theobroma cacao), 4-8 metre boyunda ebeg├╝mecigiller (Malvaceae) familyas─▒ndan ├žikolata yap─▒m─▒nda kullan─▒lan bir bitki t├╝r├╝.

Do─čal yeti┼čme alan─▒ G├╝ney Amerika, Bat─▒ Afrika, Bat─▒ Hint adalar─▒ olmakla beraber, Tropiklerin genelinde yeti┼čtirilmektedir. Theobromin adl─▒ bir alkaloit eldesinde ve kakao ya─č─▒ eldesinde kullan─▒ld─▒─č─▒ gibi, kakaonun tohumlar─▒ da ├žikolata yap─▒m─▒nda kullan─▒lmaktad─▒r.

Kakao a─čac─▒n─▒ do─čal yeti┼čme alanlar─▒ And Da─člar─▒’n─▒n etekleri ile Amazon ve Orinoco ─▒rmaklar─▒n─▒n havzalar─▒n─▒n 200ÔÇô400 m yak─▒nlar─▒ndaki y├╝kseltilerdir. Orta Amerika’ya Mayalar taraf─▒ndan getirildi─či san─▒lmaktad─▒r. Il─▒k iklimlerde d├╝zenli ya─čmur alan, verimli topraklarda yeti┼čir.

Kakao Orta Amerika’da tarihin en eski d├Ânemlerinden beri yeti┼čtirilmekteydi. Veracruz K├Ârfezi arkeolojik alan─▒nda bulunan Pre-Olmek d├Ânemine ait kaplardan kakao ├╝retiminin M.├ľ 1750 y─▒l─▒na dayand─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. ─░spanyolÔÇÖlar─▒n k─▒tay─▒ ke┼čiflerinden ve kolonisi haline getirmesinden sonra Avrupa’ya getirilen kakao, s├╝t ile kar─▒┼čt─▒r─▒larak kullan─▒lmaya ba┼čland─▒ ve k─▒sa s├╝rede pop├╝ler oldu. Kakao tozu zamanla kakao ya─č─▒ ile kar─▒┼čt─▒r─▒larak bug├╝nk├╝ ├žikolata ortaya ├ž─▒kt─▒. G├╝n├╝m├╝zde ├žikolata ile birlikte kakao tozu ve ya─č─▒ en faydal─▒ besinlerdendir. B├Â─č├╝rtlen, ahududu, ├žilek, yabanmersini gibi meyveler ondan sonraki s─▒rada yer al─▒r.

Kakao, d├╝nya ├žap─▒nda 70 bin kilometrekarenin ├╝zerinde bir ekim alan─▒na sahiptir. ├ťretimin % 40’─▒n─▒ ger├žekle┼čtiren Fildi┼či Sahili’ni, %15’er paylar─▒ ile Gana ve Endonezya izlemektedir. Di─čer kakao ├╝reticileri, k├╝├ž├╝k miktarlarda olmakla beraber, Brezilya, Nijerya ve Kamerun’dur.

Kakao a─čac─▒n─▒n tohumlar─▒ ya hemen ya da bir s├╝re sonra mayaland─▒r─▒l─▒r ve ard─▒ndan kurutulur. B├Âylece tohumun ac─▒ lezzeti kaybolur ve ho┼č bir koku meydana gelir. Bu taneler kavurularak, un haline getirilip ya─č─▒ al─▒n─▒r. Sonra yeniden ├Â─č├╝t├╝lerek, toz halindeki kakao elde edilir. Kakao, s├╝tle kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒p i├žilir, ayr─▒ca ya─č─▒ al─▒nmam─▒┼č kakao tohumlar─▒ndan ├žikolata yap─▒l─▒r.

Kakaonun Sa─čl─▒─ča Faydalar─▒ Nelerdir?
├çi─č kakao tozu i├žerisinde 300ÔÇÖden fazla kimyasal bile┼čik bar─▒nd─▒r─▒r ve antioksidan olarak ├žok g├╝├žl├╝d├╝r. Kakao bol miktarda protein, kalsiyum, karoten, tiamin, riboflavin, magnezyum, s├╝lf├╝r, flavonoidler, antioksidanlar ve ├Ânemli ya─č asitleri i├žerir. Bu besinlerin hassas dengesi v├╝cutta gerekli fitokimyasallar─▒ ├╝retmek i├žin sanki ├Âzel olarak se├žilmi┼č gibidir.

1- Tansiyonu d├╝┼č├╝r├╝r: Flavonoidler a├ž─▒s─▒ndan zengin olan kakao tansiyonu d├╝┼č├╝r├╝r ve kan damarlar─▒n─▒n elastikiyetini art─▒r─▒r. (1,2) Siyah ve ye┼čil ├žay yerine kakao i├žeren ├╝r├╝nler t├╝ketildi─činde b├╝y├╝k ve k├╝├ž├╝k tansiyonda olumlu de─či┼čmeler oldu─ču g├Âzlenmi┼čtir. (3) Bunun sebebi olarak i├žerdi─či antioksidanlar─▒n kan damarlar─▒n─▒ rahatlatan nitrik oksit ├╝retimini tetiklemesi g├Âsterilmi┼čtir. (4) Kakao ayr─▒ca sa─čl─▒kl─▒ dola┼č─▒m sistemi i├žin de faydal─▒d─▒r.

2- G├╝├žl├╝ bir antioksidand─▒r: Ara┼čt─▒rmalara g├Âre kakao, siyah ├žay, ye┼čil ├žay ve k─▒rm─▒z─▒ ┼čaraptan daha iyi bir antioksidand─▒r. (5) Antioksidanlar v├╝cuttaki serbest radikallerin zarars─▒zla┼čt─▒r─▒lmas─▒nda etkilidir.

3- Beyin sa─čl─▒─č─▒n─▒ art─▒r─▒r: Bilim adamlar─▒ flavanol a├ž─▒s─▒ndan zengin olan kakaonun sa─čl─▒kl─▒ bir beyin i├žin ├Ânemli oldu─čunu d├╝┼č├╝nmektedir. (6) Bu n├Âroprotektif etkilerin ayr─▒ca ├Â─črenme ve haf─▒za fonksiyonlar─▒ ├╝zerinde b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de olumlu etkileri oldu─ču g├Âsterilmi┼čtir. Ara┼čt─▒rmalar sonucu kakao t├╝ketildi─činde beyne giden kan ak─▒┼č─▒n─▒n ├žo─čald─▒─č─▒ ve damarsal sorunlar─▒n tedavi edilebilece─či g├Âsterilmi┼čtir. (9,10)

4- Kolesterol├╝ d├╝zenler: Bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre bitki hem hipoglisemik hem de hipokolestrolemik etkiler g├Âsterir. (11) V├╝cuttaki trigliserid ve LDL (k├Ât├╝ kolesterol) miktar─▒n─▒n d├╝┼čmesine yard─▒mc─▒ olur.

5- Diyabeti tedavi eder: Kakao tozu t├╝ketiminin ins├╝lin direncini azaltmada ve glukoz metabolizmas─▒n─▒ art─▒rmada etkili oldu─ču g├Âsterilmi┼čtir. (12) ─░├žerdi─či proantosiyaninlerin diyabet kaynakl─▒ katarakt olu┼čumunu ├Ânledi─či ara┼čt─▒rmalarla ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. (13) Kakao t├╝ketimi ayr─▒ca ├že┼čitli ila├žlar kullanan diyabet hastalar─▒nda damar fonksiyonlar─▒n─▒ iyile┼čtirir.

Bir ara┼čt─▒rmada i├žerdi─či koruyucu antioksidanlarla uzun s├╝reli tedavilerde g├Âr├╝len diyabete ba─čl─▒ b├Âbrek hastal─▒─č─▒n─▒n tedavisinde etkili oldu─ču g├Âsterilmi┼čtir. (14)

6- Antidepresan etkileri vard─▒r: Ara┼čt─▒rmalar g├Âstermi┼čtir ki ├žikolata serotonin seviyesini art─▒rarak insan─▒n ruh halini ve duygular─▒n─▒ etkiler. ─░├žerisinde teobromin ad─▒ verilen n├Ârotransmitter bulunur ve bu madde bazen depresyon tedavisinde kullan─▒l─▒r. (15, 16)

7- Kronik halsizlik sendromuna iyi gelir: Kronik halsizlik ┼čikayeti olan ki┼čilerde rahatlat─▒c─▒ etkileri oldu─ču ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. (17) Bu etkilerin sebebi olarak serotonin, anandamid ve feniletilamin gibi n├Ârotransmitterlerin sal─▒n─▒m─▒n─▒ sa─člamas─▒ g├Âsterilmi┼čtir. (18) Bu maddeler beyin h├╝creleri ├╝zerinde koruyucu etkilere sahiptir ve kronik halsizlik sendromuyla sava┼čmada etkilidir.

8- Ast─▒m─▒ Rahatlat─▒r: Kakao ├žekirdekleri ksantin ve teofilin i├žerir. Bu bile┼čikler bron┼člar─▒ rahatlat─▒r ve daralm─▒┼č bron┼člar─▒ a├žar. (19) Bu sayede rahat hava ak─▒┼č─▒ sa─članabilir ve ast─▒m ve nefes darl─▒─č─▒ gibi alerjiler tedavi edilebilir. Kakao t├╝ketimi bron┼čit ast─▒mda rahatlama sa─člayabilir.

9- ─░yile┼čmeyi H─▒zland─▒r─▒r: Kakao ├Âzleri do─čal ila├ž ├╝retiminde terepatik ve yara iyile┼čtirici ├Âzellikleri sebebiyle kullan─▒l─▒r. (20) Bu ├Âzler v├╝cutta ayr─▒ca ├že┼čitli enfeksiyonlar─▒n olu┼čumunu engeller.

10- Obeziteyi ├ľnleyebilir: Bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre kakao y├╝ksek ya─č diyeti kaynakl─▒ obeziteyi ├Ânleyebilir. (21) Kakao t├╝ketimi lipid metabolizmas─▒n─▒n mod├╝lesinde ve ya─č asitlerinin sentezinin ve ta┼č─▒nmas─▒n─▒n azalmas─▒nda fayda sa─člar. Ayr─▒ca termojenezi art─▒rarak ya─č yak─▒m─▒ sa─člayabilir.

11- Kalp Sa─čl─▒─č─▒na ─░yi Gelir: Kakao tozu prosiyanidin, kate┼čin ve epikate┼čin gibi flavonoidler a├ž─▒s─▒ndan zengindir ve bu maddeler kalbi g├╝├žlendirerek h├╝creleri hasardan korur. (22,23) ├ľl├╝mc├╝l kan p─▒ht─▒lar─▒n─▒n olu┼čmas─▒n─▒ ├Ânleyebilir. Bu sayede fel├ž, kalp yetmezli─či, ateroskleroz ve trombozdan korur.

12- Kanseri ├ľnler: Ara┼čt─▒rmalarda kakao kanserli h├╝crelerin b├╝y├╝mesini ├Ânlerken sa─čl─▒kl─▒ h├╝crelere olumsuz etki g├Âstermemi┼čtir. (24)  Ara┼čt─▒rmalar kemoprotektif ve anti-proliferatif ├Âzelliklerinin flavonollar ve prosiyanidinler kaynakl─▒ oldu─čuna ili┼čkin kan─▒tlar ortaya koymu┼čtur. (25)  Bu iyile┼čtirici etkilerin kolon ve prostat kanseri dahil ├že┼čitli kanser t├╝rlerinin tedavisinde y├╝ksek oranda de─čerli oldu─ču kan─▒tlanm─▒┼čt─▒r.

13- Kab─▒zl─▒─č─▒ Tedavi Eder: Bitkinin t├╝ketilmesi kronik kab─▒zl─▒k ve ba─č─▒rsak fonksiyon bozuklu─ču tedavisine fayda sa─člar. (27) ├çocuk hastalar ├╝zerinde yap─▒lan ara┼čt─▒rmada lif a├ž─▒s─▒ndan zengin kakao t├╝ketilmesinin daha h─▒zl─▒ kolon, rektal ve ba─č─▒rsak ta┼č─▒nma s├╝releri sa─člad─▒─č─▒ g├Âzlenmi┼čtir. (27) D├╝zenli ve normal kakao t├╝ketimi ba─č─▒rsak fonksiyonlar─▒n─▒ art─▒r─▒r.

14- Bak─▒r Eksikli─čini Tedavi Eder: Kakao uzun s├╝reli enteral beslenme sorunu ya┼čayanlarda bak─▒r eksikli─čini tedavi eder. (26) ├çekirdekleri bak─▒r eksikli─či tedavisinde olduk├ža de─čerlidir. Bu tedavi sonucunda hemoglobin seviyelerinde, l├Âkosit say─▒s─▒nda ve hastalardaki bak─▒r oran─▒nda ciddi art─▒┼člar g├Âr├╝l├╝r. Diyetlere normal bak─▒r seviyelerini sa─člamak i├žin veya bak─▒r eksikli─čini bitkisel ve evsel y├Ântemlerle ├ž├Âzmek i├žin eklenebilir. Kans─▒zl─▒k, n├Âtropeni ve l├Âkopeni tedavisine yard─▒mc─▒ olur.

15- Cilt Sa─čl─▒─č─▒na Faydal─▒d─▒r: Ara┼čt─▒rmalar sonucu edinilen bulgulara g├Âre kakao t├╝ketimi UV kaynakl─▒ k─▒zar─▒kl─▒─č─▒ ve cilt sorunlar─▒n─▒ azalt─▒r. (28) Ayr─▒ca cilt elastikiyetini, su dengesini ve yo─čunlu─čunu art─▒r─▒r. Deri dokular─▒na sa─čl─▒kl─▒ kan ak─▒┼č─▒na ve ─▒┼č─▒─ča kar┼č─▒ korunmaya fayda sa─člar. (29)

16- Magnezyum Eksikli─čini ├ľnler: Kakao i├žeren ├╝r├╝nlerin bir di─čer faydas─▒ v├╝cutta magnezyum eksikli─čini ├Ânlemesidir. (30) Kakaolu ├╝r├╝nlerin d├╝zenli t├╝ketilmesi uzun s├╝reli magnezyumu eksik diyetin yan etkilerini ├Ânleyebilir.

17- N├Ârodejeneratif Hastal─▒klar─▒ ├ľnler: Epikate┼čin ve kate┼čin i├žeri─či sayesinde Alzheimer gibi n├Ârodejeneratif hastal─▒klar─▒n tedavisinde faydal─▒ etkiler g├Âstermi┼čtir. (31) Bu fitokimyasallar sinerjistik etkilere sahiptir ve beyin ├╝zerindeki oksidatif stresi azaltabilirler. (32)

18- Di─čer: Kakao ├žekirdeklerinin yan─▒ s─▒ra, a─čac─▒n kabu─ču, kakao ya─č─▒ ve ├ži├žekleri antik zamanlardan beri el ├╝st├╝nde tutulmu┼č ve cilt sorunlar─▒, ba─č─▒rsak sorunlar─▒ ve yaralar─▒n tedavisinde kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. (33)

(Visited 1 times, 1 visits today)
Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]

bunlar da ilginizi ├žekebilir

Leave a Comment