Avakado

Avakado

Avakado
Avokado (Persea americana), anavatan─▒ Orta Meksika olan ├ži├žekli bitkiler (kapal─▒ tohumlular) s─▒n─▒f─▒ndan tar├ž─▒n ve kafur a─čac─▒n─▒ da i├žine alan defnegiller familyas─▒na ait bir a─ča├ž ve bu a─čac─▒n meyvelerinin ad─▒d─▒r. Timsah armudu da denen avokado meyveleri, k├╝re bi├žiminde, oval, elips ya da armut gibi eriksi tipli ye┼čil, k─▒rm─▒z─▒ ya da erguvani renktedir. Eti krem sar─▒ ya da beyaz─▒ms─▒d─▒r. A─ča├žlar ancak k─▒smen kendine verimlidir. Taze olarak t├╝ketilir, ayr─▒ca yemeklerde ve salatalarda kullan─▒l─▒r. ├çok besleyicidir. Tropik iklime sahip b├Âlgeler yan─▒nda, subtropikal iklime, don fazla olmamas─▒ kayd─▒yla Akdeniz iklimine sahip ├že┼čitli b├Âlgelerde de yeti┼čtirilir. B├╝t├╝n s─▒cak iklimlerde k├╝lt├╝re al─▒nan bitkisi T├╝rkiye’nin Akdeniz B├Âlgesi’nde Antalya’dan ─░skenderun’a kadar olan ku┼čakta, ayr─▒ca Rize gibi donun az oldu─ču Do─ču Karadeniz B├Âl├╝m├╝’ndeki illerde yeti┼čtirilir.

Avakado ├ľzellikleri?
Avokado kabu─ču ye┼čil, yenen k─▒s─▒mlar─▒ beyaz, iri ├žekirdekli bir meyvedir. Avokado tam olgunlu─ča topland─▒ktan sonra eri┼čir. Lezzetini anlamak i├žin olgunla┼čmas─▒n─▒ beklemek gerekmektedir. Bunun i├žin hemen t├╝ketmek ├╝zere sat─▒n al─▒yorsan─▒z, yumu┼čak olan─▒ se├žmeniz gerekir. Se├žerken ayn─▒ zamanda derisinin parlak ve kaygan olmas─▒na, sallad─▒─č─▒n─▒zda ├žekirde─čin sesinin gelmesine dikkat edin. Birka├ž g├╝n sonra t├╝ketecekseniz, sert olan─▒ tercih etmeniz daha iyi olacakt─▒r.

Avakado Yeti┼čtirildi─či Yerler
Avokado yeti┼čtiricili─čini s─▒n─▒rlayan en ├Ânemli iklim fakt├Âr├╝ k─▒┼č donlar─▒d─▒r. Bah├že tesisinde don olay─▒ g├Âr├╝len alanlarda a─ča├žlar─▒n hava ak─▒m─▒n─▒ sa─člayacak ┼čekilde ve g├╝neye meyilli yerlere dikilmelidirler. Ayr─▒ca avokadonun ├ži├žeklenme ve meyve ba─člama d├Ânemindeki d├╝┼č├╝k s─▒cakl─▒klar ani s─▒cakl─▒k de─či┼čimleri ve d├╝┼č├╝k hava nemi meyve tutumunu olumsuz etkiler. S─▒cakl─▒─č─▒n 30┬░C’nin ├╝zerine ├ž─▒kt─▒─č─▒ ve nisbi nemin %50’nin alt─▒na d├╝┼čt├╝─č├╝ May─▒s – Haziran aylar─▒nda ├Ânemli meyve d├Âk├╝mleri g├Âr├╝l├╝r. ─░leri d├Ânemlerdeki ani s─▒cakl─▒k de─či┼čimleri de meyve d├Âk├╝m├╝ne sebep olmaktad─▒r. Kuvvetli r├╝zgarlar gevrek yap─▒l─▒ a─čac─▒na ve meyveye zarar verir. B├Âyle yerlerde dikimden ├Ânce r├╝zgar k─▒ran tesisleri yap─▒lmal─▒d─▒r. Avokado yeti┼čtiricili─či i├žin en iyi toprak derinlik├že zengin, drenaj─▒ iyi, taban suyu sorunu olmayan kumlu ve al├╝vyonal topraklard─▒r. Toprak asitli─či ise n├Âtre yak─▒n veya hafif asit karakterde olmal─▒d─▒r. Anavatan─▒ Meksika, Guetemala ve G├╝ney Amerika’n─▒n kuzey sahillerinde yeti┼čir.

A tipi avokado k├╝lt├╝r t├╝rleri
Choquette : Miami-Florida’da Remi Choquette adl─▒ bir kimse taraf─▒ndan bulunup yeti┼čtirilen bir k├╝lt├╝r t├╝r├╝d├╝r. G├╝ney Florida’da ticari bir t├╝r olarak yeti┼čtirilir.

Hass : Bug├╝n D├╝nya’da ve T├╝rkiye’de yeti┼čen en yayg─▒n ve bilinen avokado t├╝r├╝d├╝r. Y─▒lda boyunca meyve verir ve d├╝nyadaki ─▒slah edilmi┼č avokado t├╝rlerinin %80’nini olu┼čturur. B├╝t├╝n Hass Avokado meyveleri bir posta kuryesi olan La Habra Heights, Kaliforniya’daki Rudolph Hass’─▒n ismini ta┼č─▒yan ve onun taraf─▒ndan yeti┼čtirilen bir a─ča├žtan t├╝remi┼čtir. Hass 1935’te bu verimli a─čac─▒n─▒n patent hakk─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r. “Ana a─čac─▒n ” t├╝r├╝ belirsizdir, Eyl├╝l 2002’de k├Âk ├ž├╝r├╝kl├╝─č├╝ hastal─▒─č─▒ nedeniyle a─čac─▒n ├Âlmesi ├╝zerine kesilmi┼čtir. Hass a─ča├žlar─▒ orta b├╝y├╝kl├╝kte (150ÔÇô250 g)l─▒k, oval ├žak─▒l─▒ms─▒ y├╝zeyli meyveler verir. Meyve eti ceviz gibi zengin aromal─▒ ve %19 oran─▒nda ya─č i├žerir. Bu k├╝lt├╝r ├že┼čidinin Guatemala A Hibrit t├╝r├╝ Ôłĺ1┬░C (30┬░F)l─▒k so─čuklu─ča dayan─▒kl─▒d─▒r. Ancak Hass t├╝rleri dona kar┼č─▒ ├žok hassas oldu─čundan don olaylar─▒ a─čac─▒n zarar g├Âr├╝p meyve veriminin d├╝┼čmesine neden olur.

Gwen : Hass ve Thille t├╝rlerinin 1982’de ├žaprazlanmas─▒ ile elde edilen bir t├╝r├╝d├╝r. Hass t├╝r├╝ne g├Âre daha ├žok ├╝r├╝n verir ve daha bodurdur. Ancak cevizimsi zengin aromal─▒ oval ┼čekilli meyvesi Hass’tan daha k├╝├ž├╝k 100-200 gr a─č─▒rl─▒─č─▒ndad─▒r. Hass’a g├Âre daha ├žak─▒l─▒ms─▒ y├╝zeyi vard─▒r ve olgunla┼čt─▒─č─▒nda koyu ye┼čil bir hal al─▒r. Hass gibi -1 dereceye (30 ┬░F) dayan─▒kl─▒d─▒r.

Lula : Miami’ye dikilen ‘Taft’ avokadosu ├╝zerinde yeti┼čir ve Florida’da bu k├╝lt├╝r t├╝r├╝n├╝n sahibi George Cellon’un kar─▒s─▒ olan Lula’da ismini alm─▒┼čt─▒r. Meksika ve Guatemala t├╝rlerinin muhtemelen ├žaprazlanmas─▒ ile elde edilmi┼čtir. Lula aromas─▒ y├╝ksek ya─č i├žeren yap─▒s─▒ ve Florida’da ticari sat─▒m─▒ ile de bilinir. Bunun yan─▒nda ana├ž olarak kullan─▒m─▒ da yayg─▒nd─▒r. Ôłĺ4 ┬░C (25 ┬░F)’a kadar dayan─▒kl─▒d─▒r.

Pinkerton : ─░lk kez Saticoy-Kalifornia Pinkerton ├žiftli─činde 1970’li y─▒llarda yeti┼čtirildi─či i├žin bu ad─▒ alm─▒┼čt─▒r. Hass Rincon fidesinden elde edilmi┼čtir, b├╝y├╝k bir meyveye, k├╝├ž├╝k bir tohuma sahiptir, ye┼čil meyvesi olgunla┼čt─▒k├ža koyula┼č─▒r. Soluk ye┼čil, d├╝z, kremli, y├╝ksek oranda ya─č i├žeren bir meyve etine sahiptir. Hibrit bir Guatemela t├╝r├╝ olarak tahmin edilmekle Ôłĺ1 ┬░C (30 ┬░F)ye dayanabilmektedir, kabu─ču meyve etinden kolayca ayr─▒l─▒p soyulabilir.

Reed : 1948’de James S. Reed taraf─▒ndan Kaliforniya’da fide olarak tesad├╝fen geli┼čtirilmi┼čtir. Reed b├╝y├╝k, ye┼čil, d├╝z y├╝zeyli bir meyve ile koyu kal─▒n, parlak bir meyve y├╝zeyine sahiptir. Meyve eti lezzetli, p├╝r├╝zs├╝z ve hafif cevizimsi tattad─▒r. Meyve derisi ye┼čildir Guatemela ├že┼čidi olup Ôłĺ1 ┬░C (30 ┬░F)’a dayanabilir. A─ča├žlar─▒n boyu 4-5 metre aras─▒nda de─či┼čir.

B Tipi avokado k├╝lt├╝r t├╝rleri
Bacon : James Bacon adl─▒ ├žift├ži taraf─▒ndan 1954’te geli┼čtirilmi┼čtir. Bacon orta b├╝y├╝kl├╝kte p├╝r├╝zs├╝z, ye┼čil derili ve sar─▒-ye┼čil hasfif tatl─▒ orta b├╝y├╝kl├╝kte, biraz lifli meyve etine sahiptir. ├çekirdek orta b├╝y├╝kl├╝ktedir. Bitki derisi ye┼čil olsa da olgunla┼čt─▒k├ža sarar─▒r. Meyve hasad─▒, kas─▒m ba┼č─▒ ocak ortas─▒ olarak saptanm─▒┼čt─▒r. ├ťr├╝n vermesi tutarl─▒d─▒r, erken geli┼čen ve so─čuk b├Âlgelerde Fuerte ├že┼čidinden daha y├╝ksek meyve verimi olan bir ├že┼čittir. Ta┼č─▒maya uygunlu─ču iyi olan bir ├že┼čittir. Ôłĺ5 ┬░C (23 ┬░F)’a kadar so─ču─ča dayanabilir.

Brogden : Meksika ile Bat─▒ Hint t├╝rlerinin ├žaprazlanmas─▒ ile ortaya ├ž─▒km─▒┼č bir t├╝r olarak tahmin edilmektedir. Winter Haven, Florida’da Tom W. Brogden taraf─▒ndan yeti┼čtirilmi┼č bir fideden bu t├╝r elde edilmi┼čtir. Ôłĺ5 ┬░C (22 ┬░F)’a kadar so─ču─ča dayanabilir. Evde yeti┼čtirilmek ├╝zere ├že┼čitli bitki sat─▒c─▒lar─▒nca sat─▒lmaktad─▒r. Meyve derisi olgunla┼čt─▒─č─▒ndan koyu pembe bir hal al─▒r.

Ettinger : Meksika/Guatemala Fuerte t├╝r├╝n├╝n ├žaprazlanmas─▒ ile elde edilmi┼č, ─░srail orijinli ve 1947’den beri ├╝retilen bir ├že┼čittir. Yeti┼čkin a─ča├žlar─▒n 4 saat kadar da olsa Ôłĺ6 ┬░C (21 ┬░F) ─▒s─▒y─▒ tolere edebildikleri tespit edilmi┼čtir. Meyvesi p├╝r├╝zs├╝z, ince ve ye┼čil ancak soyulmas─▒ zor olan bir kabu─ča sahiptir, meyve eti ise ├žok a├ž─▒k ye┼čil renktedir.

Fuerte : A Meksika/Guatemala ├žapraz─▒ Puebla orijinli bir k├╝lt├╝r t├╝r├╝d├╝r, ─░spanyolca “g├╝├žl├╝” anlam─▒na gelen ad─▒n─▒ 1913’te Kaliforniya’da ya┼čanan nadir g├Âr├╝len bir don olay─▒ndan sa─č ├ž─▒kmas─▒ neticesi alm─▒┼čt─▒r. Ôłĺ3┬░C (26┬░F)’a kadar dayan─▒kl─▒d─▒r, orta b├╝y├╝kl├╝kte, armut ┼čekilli, ye┼čil meyve derisi kolayca soyulabilir. Meyve et rengi a├ž─▒k sar─▒ ve lifsiz bir ├že┼čittir. Tohum orta b├╝y├╝kl├╝ktedir. Meyve etinde, ya─č i├žeri─či %19-20 ve kuru madde i├žeri─či % 29-30 aras─▒nda meydana gelmektedir. Meyve eti lezzetlidir. Meyve hasad─▒, kas─▒m-nisan aylar─▒ aras─▒nda yap─▒lmaktad─▒r. A─ča├ž boyu 4- ila 6 metre aras─▒ndad─▒r.

Monroe : Guatemala/Bat─▒ Hint t├╝rleri ile ├žaprazlama sonucu Homestad-Florida’da JJJL Phillips taraf─▒ndan ortaya ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č bir k├╝lt├╝r├╝ t├╝r├╝d├╝r. 1937’de bu t├╝r├╝n patenti al─▒nm─▒┼č ve so─ču─ča dayan─▒kl─▒l─▒k ve ├╝r├╝n├╝n kalitesi y├Ân├╝nden en ├Ânemli ticari t├╝rlerden biri olmu┼čtur. Eliptik meyvesi epey b├╝y├╝k olup 910gr (2 pound) bulabilmektedir. Ôłĺ3┬░C (26┬░F)’a kadar dayanabilir.

Sharwil : Bask─▒n Guatemala ancak bir ├Âl├ž├╝ Meksika Avokado t├╝rlerine ait genlere sahip Sharwil 1951’de Frank Sharpe taraf─▒ndan Redland Plaj─▒, g├╝ney Queensland, Avustralya’da geli┼čtirilmi┼čtir. “Sharwil” ad─▒ bu t├╝r├╝n ilk ├╝reten J.C. Wilson ile Frank Sharpe’─▒n Shar+wil kelimelerinin birle┼čmesi ile ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Avustralya’dan 1966’da Hawaii’ye gelmi┼č, yine D├╝nya’ya yay─▒lm─▒┼čt─▒r. Orta b├╝y├╝kl├╝kte d├╝z ye┼čil meyvesi y├╝ksek oranda (%20ÔÇô24) ya─č i├žerir ve k├╝├ž├╝k tohumludur. Meyve derisi olgunla┼č─▒nca da ye┼čildir. Hawaii’de dikilen Avokado a─ča├žlar─▒n─▒n %57’den fazlas─▒ New South Wales, Avustralya’dakilerin %20’ye yak─▒n─▒ bu t├╝rd├╝r. Fuerte t├╝r├╝nden daha fazla b├Âcek ve hastal─▒k direncine sahiptir, d├╝zenli ve ortalama y├╝ksek kalitede meyve verir. Ancak dona kar┼č─▒ hassast─▒r.

Zutano : R.L. Ruitt taraf─▒ndan 1926’da Fallbrook’da bulunmu┼čtur, bu Meksika varyetesi Ôłĺ4 ┬░C (25 ┬░F) ye kadar dayan─▒kl─▒d─▒r. B├╝y├╝k, armut-┼čekilli meyvesi; parlak, ince, sar─▒-ye┼čil kolayca soyulabilir bir kabu─ču vard─▒r. Meyve eti soluk ye┼čil, lifli ve aromas─▒ hafiftir.

Avakado Faydalar─▒
Kab─▒z’a kar┼č─▒ etkili, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini g├╝├žlendirici ├Âzellikleri bulunmaktad─▒r. ─░├žerdi─či doymam─▒┼č ya─č asitleri kanda kolesterol├╝n y├╝kselmesini ├Ânler dolay─▒s─▒yla Kalp ve damar hastal─▒klar─▒ i├žin en iyi do─čal ila├žt─▒r. Avokado, v├╝cutta toksit maddeleri etkisiz hale getirerek, ya┼čl─▒l─▒─ča yol a├žan zararl─▒ maddeleri yok eder. Dolay─▒s─▒yla ya┼članma s├╝recini yava┼člatarak hastal─▒klar─▒ ├Ânlemede ├Ânemli rol oynar.

─░├žeri─činde bulunan protein, mineral ve vitaminler k├╝├ž├╝k ├žocuklar─▒n ve hamile bayanlar─▒n dengeli ve sa─čl─▒kl─▒ beslenmelerinde ├žok gerekli olan maddelerdir. Avokado, v├╝cudun karbonhidrat, protein ve ya─č metabolizmas─▒nda d├╝zenleyici olarak g├Ârev yapar.

Avakadoyu Nas─▒l ve Nerede Kullanaca─č─▒z?
­čŹŹ Meyve uzunlamas─▒na ortadan kesilir. Ortadaki iri ├žekirdek ├ž─▒kar─▒l─▒r. Meyve ince ince cips gibi do─čran─▒r veya ezilir. Tuz, k─▒rm─▒z─▒ veya karabiber ekilir. Limon s─▒k─▒l─▒r kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. Arzuya g├Âre biraz taze yada kuru so─čan k─▒y─▒larak ilave edilir, Maydanoz ve domates ilave edilebilir. Salata gibi yenir, ya─č istemez.

­čŹŹ Soyulmu┼č ve ezilmi┼č avokado sar─▒msakl─▒ yo─čurt ile kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. Limon ilave edilmez, b├Âyle de yenilebilir.

­čŹŹ Omlet yap─▒l─▒r. Peynir yerine avokado konur.

­čŹŹ Mantar sote gibi sote yap─▒labilir.

­čŹŹ Ezilmi┼č avokado bal ve ezilmi┼č cevizle kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. Bu takdirde tuz, limon, biber ilave edilmez.

Baz─▒ ├ľneriler!
­čŹŹ Avokadolar─▒ soyduktan sonra kararmamalar─▒ i├žin limonlu suda bekletin.

­čŹŹ Saltalar i├žin, avokadolar─▒ dilimlemek yerine bir ka┼č─▒kla oval par├žalar ├ž─▒kard─▒ktan sonra ├╝zerlerine limon s─▒karak servis yapabilirsiniz.

­čŹŹ ├çabuk sos haz─▒rlamak i├žin, soyulmu┼č avokadoyu p├╝re haline getirin. ─░├žine 1 ├žorba ka┼č─▒─č─▒ rendelenmi┼č so─čan, 1 limonun suyu, tuz ve karabiber ekledikten sonra kar─▒┼čt─▒r─▒n. Havu├ž, salatal─▒k ve kerevizle servis yap─▒l─▒r.

­čŹŹ Avokado tavu─ča ├žok yak─▒┼č─▒r. Taze bir pidenin veya sandvi├žin i├žine ha┼članm─▒┼č tavuk, ince dilimlenmi┼č avokado, salata yapraklar─▒, domates dilimleri , taze so─čan koyulur, aras─▒na mayonez gezdirilir afiyetle yenir.

Avakadonun Muhafaza Ko┼čullar─▒
Avokado 0 ┬║C de %90 – %95 nem oran─▒nda muhafaza edilmelidir.

Avakado bitkisi resimleri ve avakado meyvesi resimleri i├žin t─▒klay─▒n─▒z

(Visited 1 times, 1 visits today)
Click to rate this post!
[Total: 0 Average: 0]

bunlar da ilginizi ├žekebilir

Leave a Comment