Muz

muz

Muz
Muz (Musa), G├╝neydo─ču Asya’n─▒n tropikal b├Âlgelerinde do─čal olarak yeti┼čen bir a─ča├žs─▒ bitkiye ve bu bitkinin ye┼čil kabuklu (baz─▒ t├╝rlerinde k─▒rm─▒z─▒ veya pembe kabuklu) uzun meyvelerine denir. T├╝rkiye’de daha ├žok Bozyaz─▒ ile Anamur aras─▒nda yeti┼čtirilmektedir.

D├╝nya ├╝zerinde meyvesi belki de en fazla t├╝ketilen bitkilerden biridir. Muzun bu kadar aranmas─▒n─▒n sebebi sadece kolay eri┼čilebilen ve kolay t├╝ketilebilen bir bitki olmas─▒ de─čildir. Bu t├╝ketimin ard─▒nda muzun ├žok besleyici bir besin kayna─č─▒ olmas─▒, bir├žok vitamin, protein, mineral ve aminoasiti i├žeriyor olmas─▒ yatmaktad─▒r. Bat─▒ Avrupa ├╝lkelerinde sadece tad─▒ ve kokusu i├žin aranan bir meyve konumunda ise de ├╝├ž├╝nc├╝ d├╝nya ├╝lkelerinde ├žok ├Ânemli bir besin maddesidir. Az geli┼čmi┼č ├╝lkelerde ├žocuklar ihtiya├žlar─▒ olan proteini muz yiyerek almaktad─▒rlar. Faydalar─▒ ┼čunlard─▒r: Muz kemik geli┼čimini sa─člar, sinir zafiyeti ve yorgunlu─ču giderir. B├Âbrek ve mafsal iltihab─▒nda, ba─č─▒rsak hastal─▒klar─▒nda faydal─▒d─▒r. M├╝zmin kab─▒zl─▒k ├žekenler fazla yememelidir. B1, B2, C, A ve E vitaminlerini i├žeren muz, potasyum, demir, kalsiyum, fosfor, sodyum ve iyot a├ž─▒s─▒ndan da ├žok zengindir. Muzun kalori d├╝zeyi ├žok y├╝ksek olmas─▒na kar┼č─▒l─▒k hi├ž kolesterol i├žermemektedir. Kalp kaslar─▒n─▒ geli┼čtiren sodyum ve potasyum maddeleri i├žermektedir.

Potasyum terleme sebebiyle kapasitesini yitirmeye ba┼člayan kaslar─▒ canland─▒r─▒r ve daha kolay hareket etmelerini sa─člar. B1 vitamini sayesinde sinir dokular─▒n─▒n normal ├žal─▒┼čmas─▒na da etki eder. ─░├žerdi─či iyot sayesinde de tiroid bezinin dengeli ├žal─▒┼čmas─▒na yard─▒m eder.

Muz bitkisi en b├╝y├╝k ├ži├žekli otsul bitkidir. Bitkileri s─▒k├ža a─ča├žlarla kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒r ve 7.6 metreye kadar ├ž─▒kabilirler. Yapraklar─▒ sarmal bir bi├žimde yer al─▒r ve 2.7 metre uzunlu─ča, 60 cm geni┼čli─če kadar b├╝y├╝yebilir.

Etimoloji
T├╝rk├žede yer alan muz kelimesi k├Âkensel olarak Fars├ža m┼źz (┘ů┘łě▓) s├Âzc├╝─č├╝ne dayan─▒r ve kelime Arap├ža ayn─▒ anlama gelen mawz s├Âzc├╝─č├╝ ile e┼č k├Âkenlidir. Bu s├Âzc├╝k Orta Fars├ža ayn─▒ anlama gelen m┼Źz veya m┼Źc s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Orta Fars├ža s├Âzc├╝k Sanskrit├že ayn─▒ anlama gelen mo├ža (ÓĄ«ÓąőÓĄÜ) s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r.

Di─čer pek ├žok dilde kullan─▒lan “banana” s├Âzc├╝─č├╝n├╝n k├Âkeni ise Bat─▒ Afrika’da konu┼čulan bir Nijer-Kongo dili olan Volof├ža k├Âkenli “banaana” kelimesine dayan─▒r.

Muzun ├ľzellikleri
Muz, tropik ve subtropik b├Âlgelerde yeti┼čen veya yeti┼čtirilen, a─čaca benzeyen, 2-3 m boyunda, mor ├ži├žekler a├žan, meyveleri lezzetli ve ni┼častaca zengin olan otsu bir bitkidir.. Muz meyveleri ├žekirdeksiz ├╝z├╝mde oldu─ču gibi di┼či ├ži├žeklerden d├Âllenmeksizin meydana gelir. Meyveleri “hevenk” ad─▒n─▒ alan b├╝y├╝k salk─▒mlar halindedir. A─ča├žlarda bir hevenk ├╝zerinde 50-100 kadar meyve bulunabilir.

Muzlar olgunla┼čmadan kopar─▒l─▒r. B├Âylece bir m├╝ddet saklanabilmesi m├╝mk├╝n olur. Muz a─ča├žlar─▒, tropikal b├Âlgelerde serin ve rutubetli olan g├Âlgeli yerleri severler. Muzun tropik b├Âlgelerde yeti┼čtirilen ├že┼čitli t├╝rleri vard─▒r. Muz bitkisi s├Âm├╝rgele┼čtirme d├Âneminde ├Ânce deniz yoluyla Afrika’ ya oradan da ─░spanyol ve Portekizliler taraf─▒ndan Kanarya Adalar─▒ ├╝zerinden Amerika k─▒tas─▒na ula┼čm─▒┼čt─▒r. Araplar bu bitkiye “MUSA” ad─▒n─▒ verdiler. Daha sonraki y─▒llarda bitkiler t├╝rlerine g├Âre isimlendirilirken MUSA SAPIENTIUM ad─▒ verildi. Muzgillere MUSACEAE ad─▒ verilir. Yabanc─▒ dillerdeki BANANA Arap├ža “parmak” anlam─▒na gelen BANAN’ dan t├╝retilmi┼č. Ayr─▒ca Zaire’ nin Atlantik k─▒y─▒s─▒ndaki liman kentlerinden birinin ad─▒ da BANANA d─▒r. Tropik ve subtropik b├Âlgelerde 9-10 ay i├žerisinde 4-5 metre boy atar. 10 metreye kadar b├╝y├╝yen t├╝rleri de vard─▒r. Muz meyvesinin 40 t├╝r├╝ ve 250′ den fazla ├že┼čidi vard─▒r. Meyvesinin boyu 5 santimden yar─▒m metreye kadar olan ├že┼čitleri mevcut. Her muz bitkisinin ├╝zerinde 10-20 aras─▒ meyve bulunan 10-15 muz hevengi bulunur. Bir muz bitkisi 100-200 adet ve 30-40 kilogram meyve verir. Bilinen meyvelik muzun haricinde “K─▒rm─▒z─▒ Muz”, “Elma Muzu” ve “Pi┼čirmelik Muz” gibi ├že┼čitleri vard─▒r. Meyvelik muza BANANOS, pi┼čirilen muza PLATANOS ad─▒ verilmektedir. Nisan ay─▒nda eski k├Âkler s├Âk├╝l├╝r, fideler dikilir. 15-20 y─▒l yo─čun tar─▒m─▒ yap─▒ld─▒ktan sonra toprak b├╝t├╝n verimlili─čini kaybeder. T├╝rkiye’ ye ilk defa 1870 y─▒l─▒nda s├╝s bitkisi olarak getirildi. 1930 lardan sonra ekonomik ama├žl─▒ tar─▒m─▒na ba┼čland─▒. 1950 lerde T├╝rkiye’ deki ├╝retim ve t├╝ketim h─▒zla artt─▒. 150 kilometrelik Alanya-Gazipa┼ča-Anamur sahili muz dikimi i├žin ideal. Bu sahil ┼čeridinde 1 milyondan fazla muz bitkisi yeti┼čtiriliyor. T├╝rkiye’de yeti┼čtirilenler G├╝ney ├çin k├Âkenli LADY FINGER t├╝r├╝ muzlard─▒r. Bu t├╝r Tayland ve Kolombiya’da da yeti┼čiyor. T├╝rkiye’ye ithal edilen muzlar genellikle CAVENDISH t├╝r├╝d├╝r.

Muzun Yeti┼čtirildi─či Yerler
En ├žok yeti┼čtirildi─či ├╝lkeler; Guatemala, El Salvador, Nikaragua, Honduras, Costa Rica, Kolombiya ve Eguador dur.

Muzun Faydalar─▒
V├╝cudun ihtiyac─▒ olan b├╝t├╝n maddeleri kar┼č─▒lar. Kemiklerin geli┼čmesini sa─člar. Nekahat devresini k─▒salt─▒r. Sinir zafiyeti ve yorgunlu─ču giderir. B├Âbrek ve mafsal iltihab─▒nda, ba─č─▒rsak hastal─▒klar─▒nda faydal─▒d─▒r. M├╝zmin kab─▒zl─▒k ├žekenler fazla yememelidir.

Muzu Nas─▒l ve Nerede Kullanaca─č─▒z?
Muzu ├Âzellikle pastalar─▒n─▒za, keklerinize lezzet, tat ve koku vermesi amac─▒yla de─čerlendirebilirsiniz. Yine kokteyllerinizde s├╝sleme yaparken kullanabilir, meyve salatalar─▒n─▒zda kullanabilirsiniz.

Muzun Muhafaza Ko┼čullar─▒
14 ┬║C de %90 – %95 nem oran─▒nda muhafaza edilmelidir.

Muzun Ambalaj─▒
Muzlar 18,5 kg’l─▒k karton kolilerde piyasaya sunulmaktad─▒r.

Muzun Besin De─čerleri?
100 Gr. Muzda analizler
­čŹî Vitamin C 9 mg.
­čŹî Magnezyum 29 mg.
­čŹî Potasyum 4 mg.
­čŹî Kalsiyum 6 mg.
­čŹî Karbonhidrat 23 gr.
­čŹî Diyet Lif 2 gr.
­čŹî Protein 2 gr.

Muz bitkisi resimleri ve muz meyvesi resimleri i├žin t─▒klay─▒n─▒z

Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]
(Visited 3 times, 1 visits today)

bunlar da ilginizi ├žekebilir

Leave a Comment